Thép Hoa Sen Cà Ná: Câu hỏi lợi ích khó trả lời

Chia sẻ Facebook
12/09/2016 17:56:06

Dự án thép Hoa Sen Cà Ná không nên thực hiện vì lợi không có, thiệt hại dân gánh chịu.


Quy hoạch kiểu gì?

PGS.TS Lê Cao Đoàn - Viện kinh tế Việt Nam thẳng thắn nêu quan điểm liên quanđến dự án thép 10 tỷ USD Cà Ná gây xôn xao dư luận thời gian qua.

Trước tiên, vị chuyên gia nhắc lạiviệc chạy nước rút, thay đổi quy hoạch chỉ trong 4 ngày, cụ thể trong danh mục chương trình, dự án đầu tư chủ yếu tại Quy hoạch phát triển công nghiệp, thương mại Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung mới phê duyệt ngày 22/8 không có tên dự án khu liên hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná - Ninh Thuận.

Phối cảnh Khu liên hợp luyện cán cán thép Hoa Sen Cà Ná - Ninh Thuận.

Tuy nhiên, tại Quyết định 3516/QĐ-BCT của Bộ Công Thương ngày 25/8/2016, Dự án “Khu liên hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná - Ninh Thuận” với công suất 16 triệu tấn/năm được bổ sung vào Quy hoạch phát triển hệ thống sản xuất và hệ thống phân phối thép giai đoạn 2020 xét đến 2025.

Tại danh mục chương trình, dự án đính kèm đối với các dự án ngành luyện kim được kể đến như: nhà máy phôi thép, luyện thép tại Nghi Sơn - Thanh Hoá; nhà máy sắt xốp, luyện gang tại Nghệ An; liên hợp luyện kim tại Nhơn Hội - Bình Định; nhà máy luyện cán thép tại Đà Nẵng.

Ông Đoàn nói thẳng, việc này thể hiện vai trò của các cơ quan chủ quản như Bộ Công thương, Bộ Tài chính, Bộ KHĐT. Quy hoạch Bộ Công thương bổ sung dự án chỉ sau 4 ngày công bố quy hoạch khiến dư luận không thể không đặt câu hỏi về quy hoạch chạy theo lợi ích của địa phương, lợi ích ngành, thậm chí cả lợi ích nhóm.

Vị chuyên gia bày tỏ sự khó hiểu khi Quy hoạch nhà nước khẳng định không có dự án thép Cà Ná trong giai đoạn này nhưng Bộ Công thương lại quyết định bổ sung dự án vào quy hoạch.

"Tôi muốn đặt câu hỏi cóhay không chuyện doanh nghiệp đi đêm chạy dự án? Tôi cũng muốn đặt câu hỏi thay đổi quy hoạch chỉ trong 4 ngày là vì vấn đề gì?", vị chuyên gia thẳng thắn.

Cũng theo ông Đoàn, kinh doanh, sản xuất thép hiện nay không thể có lãi, lãi có được chỉ trong trường hợp lợi doanh nghiệp nắm, chi phí phát sinh đổ hết cho xã hội và nhà nước. Hơn nữa, đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro cùng với những nguy cơ gây ô nhiễm môi trường lớn.

Vì vậy, vị chuyên gia yêu cầu cần phải công khai, minh bạchcâu chuyện hạch toán của dự án chothật đầy đủ, rõ ràng. Theo vị chuyên gia, "khi đã hạch toán rõ ràng, tôi tin không ai dại gì mà đầu tư vào thép".


Hoa Sen có như Chaebol?

Liên quan tới năng lực Chủ đầu tư dự án là Tập đoàn Hoa Sen, PGS.TS Lê Cao Đoàn, Viện Kinh tế Việt Nam đặt dấu hỏi với tổng mức đầu tư lên tới 10,6 tỷ USD cho dự án thép có công suất 16 triệu tấn/năm sẽ được xây dựng ven biển Ninh Thuận, liệu Tập đoàn Hoa Sen có đủ sức để thực hiện tham vọng này?

Đây là số tiền rất lớn, vượt tầm với năng lực của một Tập đoàn kinh tế dù có "tiềm lực" ở Việt Nam.

Theo ông Đoàn, ngay tại Hàn Quốc, Trung Quốc những tập đoàn kinh tế gia đình cực lớn của các nước này cũng vẫn chưa tự lo được khi thực hiện các thương vụ đầu tư ra nước ngoài với số vốn hàng chục tỉ USD, mà vẫn phải nhờ tới sự trợ giúp của nhà nước.

"Để có được 10 tỉ USD đầu tư một lúc đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam cũng phải tương đương tầm các tập đoàn kinh tế khổng lồ như tập đoàn Chaebol của Hàn Quốc. Tôi không tin ở Việt Nam có nhiều doanh nghiệp một lúc có tới hàng chục tỉ USD để đi đầu tư. Chúng ta phải rất cảnh giác với các bong bóng trong hoạt động kinh tế" - ông Đoàn phân tích.

Ông Đoàn nhắc lại, thời gian vừa qua rất nhiều dự án của Trung Quốc đã bị "tẩy chay" do nghi ngờ có sự nhúng tay của chính phủ nước này nhằm can thiệp vào các mục đích an ninh quốc phòng, xuất khẩu vốn, ăn cắp công nghệ... Cách thức quen thuộc họ vẫn làm là đứng từ sau bơm vốn cho các doanh nghiệp quốc doanh, doanh nghiệp tư nhân thực hiện mở rộng đầu tư tại các nước.


Theo ông Đoàn, một nền kinh tế khỏe mạnh là một nền kinh tế mà Chính phủ phải kiểm soát được các dòng tài chính bao gồm các nguồn vốn đầu tư, kinh doanh trong nước để ngăn chặn tình trạng nói 10 đồng nhưng dòng tài chính lưu thông thực tế chỉ được có 4 đồng.

Thứ hai, ông Đoàn lo ngại, lĩnh vực hoạt động chủ yếu của Tập đoàn Hoa Sen là sản xuất tôn, thép là lĩnh vực đang gặp nhiều khó khăn, thách thức do nhu cầu thế giới và trong nước đã đi ngang, thép trong nước bị ế do phải đối mặt với thép nhập lậu, giá rẻ từ Trung Quốc.

Khi tình trạng bị dồn ứ xảy ra nghĩa là cung đã lớn hơn cầu. Trong khi triết lý của kinh tế học nguồn lợi nhuận được sinh ra phải dựa trên nguyên lý cung - cầu. Cầu nhiều cung ít, giá cao, lợi nhuận lớn. Cầu thấp cung nhiều, giá rẻ, lợi nhuật thấp.

Theo ông Đoàn, là tư nhân đầu tư trong lĩnh vực thép, đã nhìn rõ khả năng sinh lợi trong hoạt động sản xuất thép thời gian qua mà vẫn mạo hiểm đầu tư vào lĩnh vực này thì khó có thể nói là dũng cảm hay mạo hiểm.

Nhìn từ sự vô lý trên, ông Đoàn đặt dấu hỏi cho "mục đích đầu tư của dự án cũng như chủ đầu tư thực chất là gì"?

"Tôi nghi ngờ có sự lập lờ và tôi nghi ngờ có vấn đề đằng sau dự án này. Dự án Formosa Hà Tĩnh là đã bài học đau đớn. Mà hậu họa đó hiện giờ đã lớn quá, không thể hạch toán được. Đó chính là hậu quả của việc đi ngược với dòng chảy phát triển của thế giới, khi thế giới bài trừ thì Việt Nam lại ôm vào"- vị chuyên gia đau xót.

Vấn đề thứ ba, PGS Lê Cao Đoàn đặt câu hỏi liên quan tới nguồn nguyên liệu phục vụ cho quá trình vận hành, sản xuất của doanh nghiệp này cụ thể như thế nào? Liệu có giống với ngành thủy điện, sử dụng tài nguyên nước, tài nguyên rừng, tài nguyên đất... nhưng tất cả đều không được hạch toán trong dự án mà giá điện vẫn bán với giá đắt hơn thế giới?

Thứ tư, là những cảnh báo về môi trường. Hiện thế giới cũng như các nước phát triển đã không còn đi vào sản xuất thép do lo ngại những môi nguy về môi trường trong tương lai. Trong bối cảnh đó, Việt Nam lại đi ôm vào là quyết định không thông minh.

Từ bốn vấn đề nói trên, ông Đoàn kết luận: "Dự án thép Hoa Sen Cà Ná không nên được đầu tư vì những mối lo ngại cũng như đi ngược với thuyết kinh tế học thông thường".

Theo Hoài An - Đất Việt

Chia sẻ Facebook
loading...