Cây súng đời người

Chia sẻ Facebook
18/06/2015 11:01:46

Đặng Văn Ngân rưng rưng nhìn gia bảo treo cạnh ban thờ. Đến ông, bao đời truyền tay chẳng rõ, nòng không còn ánh màu nước thép, báng cáu đóng bờ. Ngày mai chia tay nó, miệng đã hứa, bụng phải làm thôi.

Cây súng săn như vật thiêng, gắn bó với đồng bào dân tộc tiểu số vùng.

Đầu non trời hửng sáng, những tia nắng nhú ra trong tiết cuối xuân, gọi mưa rừng đầu hạ. Dư âm Tết, hương trầm ngan ngát. Vị nhang lễ, chỉ riêng người Dao có. Nó được đẽo ra từ cây rừng, loài mộc xạ hương quí của đất rừng vùng Đông Bắc. Đặng Văn Ngân nhìn cây súng, rồi lại nhìn qua ô cửa sổ, khoảnh khắc thả hồn vào cánh rừng già. Trận mưa đầu mùa, măng tre trổ kín mặt đất. Con chồn, con dúi gọi bầy. Cây súng này bắn phát nào, bén phát ấy. Chẳng mấy khi vào rừng phải về không, ít cũng là con chồn, con cáo, nhiều con lợn nòi 4 người khiêng. Người Dao Thanh Y đôi bờ sông Đồn, bên kia Đồng Cóc, bên này Bằng Cả, già trẻ một thời ai cũng biết tài năng tay súng phường săn này.

Đặng Văn Ngân, rót bát rượu đầy. Một thứ rượu màu vàng óng, như mật ong rừng, chỉ người Dao Thanh Y mới có, không chưng cất như rượu người dưới xuôi làm. Dân bản xưa gọi là rượu chua, nay lên thương hiệu gọi là rượu Bâu. Đặng Văn Ngân ngửa cổ, nâng bát, tợp một hơi hết tiệt. Thuận tay liểng bát sang bên. Người tinh mắt mới biết cái bát làm bằng sứ, bởi nó nhuận màu ám khói, lòng bát chỉ hoen hoen ít nước men. Rồi lão đánh một hơi thuốc lào, mắt mơ màng nhìn theo làn khói mỏng, tan dần trên trần nhà phủ đầy bồ hóng.

- Trời! Ngày mai mình giao cây súng này cho cậu cháu Đặng Văn Hạnh, Trưởng công an xã. Còn lời hứa với cán bộ Nguyễn Tiến Hưng, Công an huyện nằm vùng sơn khu này. Miệng nó nói câu nào lọt tai câu ấy. Người Dao nói là làm, nhưng cái bụng còn nặng tình, nặng nghĩa lắm. Nom nó như vật vô tri vô giác, nhưng là bạn tốt đời người. Nhờ nó mà Đặng Văn Ngân lấy được Trương Thị Lưu, cô gái đẹp nhất xã Bằng Cả, lại giỏi nương rẫy, khéo tay thêu thùa. Hôm hội làng mồng Một tháng Hai năm ấy, 6 xạ thủ của xã thi tài bắn mục tiêu di động. Quả bí ngô từ đỉnh đồi, theo độ dốc đứng vun vút lăn xuống.

- Đoàng… đoàng.

Trương Văn Thạch, Lý Văn Hai, 2 lão tướng thôn Đồng San khai hỏa, quả bí lăn đúng tầm bắn, trong nháy mắt vỡ tung, tiếng hò reo: Đồng San thắng rồi. Người người tán thưởng. Ngay sau cú vỗ tay dậy đất này, lại cú vỗ tay như lốc giật lá rừng, khi quả bí thứ 2 bị đạn gém xé toạc, mảnh văng ra đỏ vạt đất đồi. Đặng Văn Hếnh, Đặng Văn Thông phường săn thôn Chín Gian, đắc ý tung cây súng trên tay. Cả thôn hoan hỷ với tay súng tài hoa, của khe bản mình. Đặng Văn Ngân đầy thán phục xạ thủ bậc cha anh. Nhưng ấm ức nhất là thằng Trương Văn Phương, nhà thôn Chín Gian, người cùng trang lứa với Ngân. Nó vênh vênh cái mặt, coi thường Ngân. Khi người khỏe nhất Bản tung quả bưởi lên cao. Nó nổ súng, phát nào trúng mục tiêu phát ấy, còn thách thức Ngân, mày bắn đi. Đặng Văn Ngân đánh liều, chân bước vào trường bắn. Ba lần quả bưởi tung lên, rồi lại rơi bịch xuống, còn nguyên vẹn, tròn vo, lăn trên mặt đất, như trêu ngươi Ngân. Ba phát súng, tìm cò cả, đất chẳng có lỗ nẻ mà chui. Xấu hổ quá, thằng Phương còn hấp háy mắt, cười mỉa. Ngân bầm gan, quả tức ứ lên đến cổ. Khi trước mắt mình Trương Thị Lưu, cô gái đẹp nhất thôn Bằng Cả trao bông hoa rừng cho Trương Văn Phương. Thằng khốn còn nhìn đểu mình, khi nhận hoa từ tay Lưu, cô gái mà cái đầu của Ngân lúc nào cũng thương nhớ.

Cán bộ Công an xã đến nhà vận động ông Đặng Khắc Ngân giao nộp súng tự chế.

Đặng Văn Ngân lầm lũi rời hội làng. Hình bóng người đẹp, trong tay đóa hoa rừng cứ chờ vờn bám theo Ngân. Từ hôm ấy, Ngân quyết chí luyện tay súng. Lúc đầu là bắn hạ bia cố định, sau nâng lên hạ mục tiêu di động. Những quả bưởi thả đầu nguồn sông Đồn, trôi theo dòng nước xiết, dập dờn lúc chìm lúc nổi, Ngân bắn quả nào bén quả ấy. Những lần ra sông tập bắn, Ngân như linh cảm có người theo chân mình. Một hôm đi nương rẫy qua nhà Lưu, cô đón đường cười khúc khích:

- Mày bắn giỏi lắm Ngân à!

Rồi Lưu chạy vụt vào nhà, đóng sập cửa lại. Cả buổi làm nương, Ngân thẫn thờ xâu chuỗi những biểu cảm thầm kín, mà Lưu dành cho mình.

Cây rừng thay lá, hội làng Bằng Cả lại đến. Các phường săn trổ tài xạ kích. Mọi người ngỡ ngàng trước tay súng xuất thần của Đặng Văn Ngân. Dân bản còn kinh ngạc, một con chim nhỏ bay qua, Ngân vẩy súng bóp cò, tức thì nó trúng đạn rơi xuống. Cả làng hân hoan, bông hoa rừng tươi thắm từ tay Lưu đến với Ngân. Từ mùa xuân ấy, họ nên vợ nên chồng và thoát cái đã 40 mùa nương rẫy, nhìn cây súng gợi nhớ thời trai trẻ.

Rừng huyện Hoành Bồ bằng ruộng của cả tỉnh Thái Bình.

Ngày ấy, dân Bằng Cả chưa đầy 300 nóc nhà, nhà ai cũng có súng phòng thân, chống giặc, muông thú. Bằng Cả ít người mà có tới 5 lò sản xuất súng Kíp, gồm: Lò ông Bàn Văn Quí, Trương Văn Phúc ở thôn Chín Gian, ông Lý Văn Kiên ở Khe Quặc, ông Lý Văn Hai ở Đèo San, ông Trương Văn Phương ở Khe Chính. Súng tự chế của người Dao Bằng Cả phát tán khắp vùng rừng Đông bắc. Người Dao Bằng Cả sớm giác ngộ cách mạng, theo Đảng lập cơ sở kháng chiến. Cây súng Kíp ẩn sau tán lá cây rừng, bất thần phát hỏa, quân Pháp vô cùng sợ hãi. Ngay cả tướng phỉ người Dao Thanh Phán là Bàn Đức Thắng ngày ấy cùng đội quân cướp rừng hung hãn, cũng khiếp vía tay súng Bằng Cả. Đặng Văn Ngân nhớ rõ tích ấy. Và hằn sâu lời ông cụ thân sinh ra mình, trước lúc lâm chung: “Súng bất ly thân”, ông còn nhắc lại chuyện: Hồi nhỏ, Ngân theo mẹ lên nương, mẹ lúi húi cuốc hố gieo hạt, để con dưới tán cây rừng. Một con báo đói mò đến, nó chưa kịp tung vuốt, vồ mồi.

- Đoàng!

Tiếng nổ vang vọng, con báo gấm trúng đạn thậm thọt chạy thẳng vào rừng. Ngân trong vòng tay người cha, áo ông còn khét mùi thuốc súng. Ngân nhớ mãi. Cây súng này bên cha con ông bao năm chống thú dữ, bảo vệ mùa màng. Ngày rừng rú nguyên sinh, gác bếp nhà ông ngồn ngộn thịt thú rừng hun khói, cải thiện bữa ăn hằng ngày. Những kỷ niệm khắc sâu trên cây súng. Ngày mai, mình phải chia tay nó, lòng người nao nao.

Một góc xã Bằng Cả của người Dao huyện miền núi Hoành Bồ.

Nhưng cây súng cũng gây lắm phiền hà, hôm cán bộ Nguyễn Tiến Hưng và Đinh Tuấn Anh - Công an huyện về bản, phổ biến qui định của Nhà nước, mọi người phải giao nộp vũ khí, vật liệu nổ. Nó còn nhắc lại chuyện cách đây đã lâu, nghe như còn mới, ở xã Đồng Sơn hai người chỉ mâu thuẫn nhỏ, sẵn có súng đạn trong nhà, bắn nhau gây án mạng. Khi hối, thì sự đã rồi. Ở xã Đồng Lâm, thầy giáo Đĩnh nghịch ngợm súng ống. Súng cướp cò, đạn trúng ngay cô giáo Miến. Nhìn đồng nghiệp chết trên tay mình, thầy giáo Đĩnh muốn tự tử theo chân bạn mà chả được, tự trói mình vào vòng pháp luật. Đặng Văn Ngân cũng biết chuyện ấy và một chuyện còn khủng khiếp hơn. Ở xã Sơn Dương, có đôi bạn “đồng niên”, thân thiết như anh em một nhà. Người này là Tăng Văn Bản, người kia là Nguyễn Văn Được. Cũng vào độ cuối xuân, hai người bồng súng vào rừng. Họ săn lùng muông thú, theo thế gọng kìm. Nguyễn Văn Được phát hiện dưới lùm cây, một vật thể lay động lá rừng. Bản năng thợ săn mách bảo, dấu hiệu ấy là vết đi của một chú lợn rừng. Nguyễn Văn Được tức thì nâng súng bóp cò. Sau tiếng nổ đầu nòng, tiếng người kêu thảm thiết, nghe đứt từng khúc ruột. Nguyễn Văn Được mặt tái dại, run run rơi cây súng. Trời ơi! Một thằng bé trúng đạn. Không kịp nữa rồi, nó chết ngay trên đường đi cấp cứu. Đứa trẻ ấy, chính là cậu con trai độc nhất của Tăng Văn Bản. Nó lò dò theo chân cha, mà hai người không biết. Dĩ nhiên kẻ giết người phải chịu tội, còn cái án lương tâm lê thê đeo bám Nguyễn Văn Được đến tận ngày xuống mồ. Man rợ hơn nữa là vụ đôi bên tranh giành mót than rơi ở thượng nguồn sông Bang, dùng súng kíp nã đạn vào nhau, làm 7 người thương vong. Khẩu súng nom như cục sắt lạnh lẽo, nhưng chơi với nó nguy hiểm như chơi với lửa.

Công an huyện miền núi Hoành Bồ khéo léo vận động người dân tộc tiểu số nộp vũ khí vật liệu nổ.

Hôm đồng chí Nguyễn Hữu Khương, Đội trưởng đội Cảnh sát QLHC về trật tự xã hội cùng với đồng chí Nguyễn Tiến Hưng, Nguyễn Tuấn Anh cán bộ chiến sĩ Đội Cảnh sát XDPT và PTX về ANTT Công an huyện Hoành Bồ đến nhà vận động Đặng Văn Ngân nộp cây súng này. Mọi người còn kể cho nhau nghe, chuyện người thợ săn nọ nổ súng vào gia đình nhà khỉ trên cây cao. Con khỉ mẹ trúng đạn, biết mình sẽ chết, hái lá rừng cuốn bồ đài, vắt sữa vào đó đưa khỉ bố dành cho khỉ con uống, rồi mới buông tay rơi xuống đất. Nỗi thương tâm, ám ảnh gã thợ săn.

Cô gái bản Trương thị Lưu, nay đã lên bà, chuyện xưa vẫn nhớ. Nhưng có khác, bà luôn miệng nhắc chồng: Không chứa chấp súng ống trong nhà, nguy hiểm lắm. Hôm ông Ngân nộp súng, nhiều người nửa tin, nửa ngờ. Đến khi thực mục, 9 người khác cũng làm theo. Và thật là cảm động, dân bản truyền tai nhau cùng giao nộp hết những cây súng mà lâu nay họ giấu giếm trong nhà. Nhiều cây súng tứ đại chuyền tay sử dụng, nó như vật thiêng của cả dòng họ. Nhiều cây súng đã hỏng, vẫn được nâng niu, làm cảnh, tạo phong thủy mặt tiền phòng khách. Nay dân bản nghe theo cán bộ, tay giao nộp cây súng, bụng còn bâng khuâng. Nhưng cái đầu đã quyết không “Tham bát bỏ mâm”, tránh rủi ro cho gia đình và vì sự an toàn cho xã hội.

Vũ Phong Cầm

Chia sẻ Facebook
loading...