Binh pháp Tôn Tử

Chia sẻ Facebook
03/08/2019 20:58:51

Không chỉ là kiệt tác quân sự, “Binh pháp Tôn Tử” còn là một tác phẩm văn học ưu tú với nhiều câu nói nổi tiếng, được hậu thế nghìn năm nằm lòng như: “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”, “Đánh chỗ địch không phòng bị, hành động lúc địch không ngờ tới”… Cuốn binh thư ấy thực sự là cẩm nang cho người đời.

Cuốn "Tôn Tử binh pháp" do Tôn Vũ dâng lên Ngô vương Hạp Lư là cuốn binh pháp hoàn chỉnh, được viết vào năm 512 trước Công nguyên. Theo Sử ký và theo luận bàn về Tôn Tử của Tào Tháo , đều có ghi chép rõ ràng về 13 chương sách của Tôn Vũ . Từ đời nhà Đường , nhà Tống về sau, xuất hiện khá nhiều thuyết lầm lạc đối với cuốn Tôn Tử binh pháp . Bởi vì từ sau đời nhà Tuỳ cuốn binh pháp này đã bị thất truyền. Ở đời nhà Thanh người ta hiểu Tôn Tử binh phápTôn Tẫn binh pháp là cùng một cuốn sách, Tôn Vũ và Tôn Tẫn cũng là một người, thậm chí còn cho rằng chỉ có Tôn Tẫn mà không có Tôn Vũ .

Binh pháp Tôn Tử

Binh pháp Tôn Tử có 82 bài và 9 quyển hình vẽ cộng với cuốn "Ngô Việt Xuân Thu" ghi chép các câu hỏi và trả lời của Tôn Vũ với vua Ngô. Truyền đến đời Tam Quốc , được Tào Tháo chọn lựa, gọt sửa, biên tập và chú thích, bỏ chỗ thừa, chép những phần tinh tuý và xếp thành 13 thiên, tức là cuốn "Tôn Tử" lưu truyền đến ngày nay.

Tháng 4 năm 1972 , hai cuốn sách Tôn Tử binh pháp (Tôn Vũ) và Tôn Tẫn binh pháp đồng thời tìm thấy trong một ngôi mộ cổ từ thời nhà Hán ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc . Tháng 7 năm 1978 , cuốn Tôn Tử binh pháp cũng được tìm thấy trong một ngôi nhà ở Thanh Hải Trung Quốc , những ngộ nhận kéo dài về cuốn Tôn Tử binh pháp bấy giờ mới được làm rõ. [7]

Từ trước tháng 4 năm 1972 , bản Tôn Tử binh pháp được lưu truyền cho là cổ nhất, đó là bản khắc đời Tống . Vào cuối đời nhà Hán đã được Tào Tháo chú giải, sau đó là Mạnh Thị nhà Lương , Lý Thuyên nhà Đường , Đỗ Mục , Trần Hạo, Giả Lâm , Mai Nhiêu Thần nhà Tống , Vương Triết , Hà Diên Tích và Trương Dư . Trong đó bản chú giải của Tào Tháo là có giá trị hơn cả. Đến năm 1957 , Thượng tướng Quách Hóa Nhược ( Trung Quốc ) đã viết lại Tôn Tử binh pháp theo thể văn ngày nay, dựa vào bản khắc đời nhà Tống và có tham khảo bản Tôn Tử trong Tứ bộ tùng san thời Gia Tĩnh nhà Minh . Những bản này có 13 bài (thiên): Bài 1 Kế , bài 2 Tác chiến , bài 3 Công mưu , bài 4 Quân hình , bài 5 Binh thế , bài 6 Hư thực , bài 7 Quân tranh , bài 8 Cửu biến , bài 9 Hành quân , bài 10 Địa hình , bài 11 cửu địa , bài 12 Hoả công , bài 13 Dụng gián . Sau khi dịch Quách Hóa Nhược chia thành 13 bài là: 1 Bàn về chiến tranh, 2 Tiến công chiến, 3 Tốc quyết chiến, 4 Vận động chiến, 5 Chủ động tính, 6 Linh hoạt tính, 7 Địa hình, 8 Sử dụng gián điệp, 9 Phán đoán tình huống, 10 Hoả công, 11 Quản lý giáo dục, 12 Quan hệ chỉ huy, 13 Tu dưỡng của tướng soái, rồi lại chia thành 108 đoạn.

Từ năm 1972 về sau (khi đã có bản "gốc" Binh pháp Tôn Tử đời Hán) có nhiều hình thức viết về cuốn sách này nhằm giúp cho người đọc dễ hiểu, nhưng vẫn dựa trên nguyên tắc bản dịch của Quách Hóa Nhược, rồi đối chiếu sửa theo bản đời Hán. Bản của Mã Nhất Phu viết theo 13 thiên của Tôn Vũ , mỗi thiên có 3 phần là bản gốc, diễn giải (dựa theo Quách Hóa Nhược) và lời bình. Bản của Đức Thành lại biên tập theo ba mục lớn; 1, Tôn Tử binh pháp dẫn nhập ; 2, Tôn Tử binh pháp ứng dụng ; 3, Tôn Tử binh pháp nghiên cứu

Vì nội chiến nên phải chạy đến La Phù Sơn ở ngoại thành Cô Tô, kinh đô của nước Ngô ẩn cư rồi chuyên tâm nghiên cứu binh pháp…

Sau nhiều năm ẩn cư, quan sát thế sự và kinh nghiệm tác chiến của các bậc tiền nhân, ông đã viết ra cuốn: “Binh Pháp Tôn Tử” đồng thời xuất sơn phò tá vua Ngô. Kể từ đó nước Ngô bách chiến bách thắng, uy chấn thiên hạ.

Bộ sách này của ông không những có thể áp dụng thực tế trong hoàn cảnh binh đao nơi xa trường thuở xưa kia, mà ngay cả ngày nay các bậc doanh nhân, những nhà lãnh đạo tài ba cũng luôn lấy đó làm cuốn sách “gối đầu giường” như kim chỉ nam cho mọi hoạt động của bản thân mình. Riêng tại giới doanh nhân Nhật Bản, “Binh Pháp Tôn Tử” được áp dụng phổ biến đến trên 3/10 trí huệ trong chiến lược kinh doanh.

Tôn Tử viết: “Binh gia, việc quốc gia đại sự, chỗ sống và chết, đạo tồn vong không thể không suy xét”. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản thì cho rằng: tuy các ngành các nghề khác nhau nhưng khi áp dụng binh pháp Tôn Tử thì đều có tác dụng hiệu quả giống nhau. Một quyết định của người lãnh đạo doanh nghiệp có thể tạo ra sự ảnh hưởng sâu sắc đến hàng nghìn hàng vạn người lao động phía sau đó.

Vậy nên khi phải đưa ra một quyết định đơn độc đôi khi cũng khó có thể tránh được những do dự phân ưu, lúc này nhiều nhà lãnh đạo doanh nghiệp Nhật thường vận dụng trí huệ trong binh pháp Tôn Tử để từ đó mà đưa ra quyết sách của mình.

Theo số liệu thống kê của tạp chí kinh tế Diamond, khi phỏng vấn những người đứng đầu danh sách 1000 nhà doanh nghiệp lớn, thì có tới 31% người đều trả lời chịu sự ảnh hưởng của binh pháp Tôn Tử trong hoạt động kinh doanh của mình.

(Ảnh: Youtube)

Ngoài việc ứng dụng binh pháp Tôn Tử vào vấn đề quản lý nhân sự, tổ chức bộ phận cấp dưới trong doanh nghiệp, các bậc lãnh đạo doanh nghiệp còn vận dụng cả tư tưởng: “Nhất đạo, nhị thiên, tam địa, tứ tướng, ngũ pháp” (Thứ nhất là quy luật, thứ hai thiên thời, thứ ba địa lợi, thứ tư người lãnh đạo, thứ năm là chế độ) để đo lường thế sự, trạng thái của mình.

Qua đó có thể thấy được phần nào trí huệ uyên thâm trong binh pháp của Tôn Tử, dưới đây là 6 câu trong số muôn ngàn câu nói bác đại tinh thâm trong binh pháp Tôn Tử:

1. Binh vô thường thế, thủy vô thường hình, năng nhân địch biến hóa nhi thủ thắng giả, vị chi thần

Người dụng binh cũng giống như thế nước chảy, luôn vô định, vô hình tuỳ cơ ứng biến, không có quy mô làm mẫu. Nếu như có thể tùy theo tình hình biến hóa của địch mà biến đổi theo đó giành thắng lợi. Đó chính là cái được gọi “dụng binh như Thần”.


2. Tri khả dĩ chiến dữ bất khả chiến giả thắng

Tướng lĩnh mà biết được khả năng khi nào có thể đánh được, khi nào không đánh được thì ắt có thể chiến thắng.

3. Cố thiện chiến giả, cầu chi ư thế, bất trách ư nhân, cố năng trạch nhân nhi nhậm thế

Người làm tướng thiện chiến, giỏi cầm quân đánh trận chính là biết dựa vào tình thế, chứ không phải dựa vào bộ hạ, khi có được thế sự tốt mới chọn người thích đáng ứng đối, như vậy sẽ có thể quyết định được thắng thua toàn cuộc.

(Ảnh: Youtube)


4. Công kỳ vô bị, xuất kỳ bất ý

Nhân lúc kẻ địch không chuẩn bị, không nghĩ tới mà bất ngờ xung kích giành thắng lợi.


5. Tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi

Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng, nếu có thể nắm rõ được tình thế của cả bên mình, bên địch thì khi chiến đấu có thể nắm chắc được phần thắng trong tay.

6. Bách chiến bách thắng, phi thiện chi thiện giả dã, bất chiến nhi khuất nhân chi binh, thiện chi thiện giả dã

Người lãnh đạo bách chiến bách thắng cũng không hẳn đã phải là người lãnh đạo giỏi thiện chiến. Không đánh mà có thể khuất phục được quân địch mới là người giỏi thiện chiến, mới là người lãnh đạo có cảnh giới cao nhất.

Người ta nói “Binh pháp Tôn Tử” là cuốn sách ai đọc vào cũng có được thu hoạch. Người làm quan đọc vào thì biết được thuật chính trị, tiến thoái chốn quan trường, kẻ làm giàu đọc vào thì biết quy luật thị trường, kinh doanh. Người trí thức đọc để thấy cái hay trong câu chữ, văn phong, đến ngay người ít học đọc cuốn sách ấy cũng hiểu được thế nào là mưu lược, là nghệ thuật chiến tranh, binh chinh thiên hạ.

1. Binh không có thế cố định, nước không có hình cố định, người biết dựa vào thay đổi tình hình địch mà giành chiến thắng thì gọi là thần vậy


Nguyên văn: Binh vô thường thế, thủy vô thường hình, năng nhân địch biến hóa nhi thủ thắng giả, vị chi thần (Tôn Tử binh pháp – Hư thực thiên).


Tôn Tử cho rằng, tình thế trên chiến trường thay đổi khôn lường, không nên câu nệ vào bất kỳ một hình thức tác chiến nào, cũng giống như nước vốn không có hình thái cố định, rót vào bình tròn thì nước hình tròn, vào bình vuông thì nước hình vuông.


Có thể căn cứ vào quân số định nhiều hay ít, trang bị tốt hay kém, sỹ khí cao hay thấp, tố chất của viên chỉ huy như thế nào, cung ứng quân nhu ra sao mà lựa chọn đối sách cơ động, linh hoạt, vậy mới có thể giành thắng lợi.

Mấy câu này, hẹp có thể dụng binh tất thắng, rộng có thể dùng để xét đoán sự việc, cân nhắc thời thế, tìm ra sách lược chu toàn nhất. Trong cuộc sống, kỳ thực nhiều khi tình thế còn nguy hiểm, gian nan hơn cả trên chiến địa. Người cơ trí, linh hoạt, chủ động ứng phó, không máy móc giáo điều, rập khuôn cách cũ mới có thể thành công.

Trong cuộc sống, kỳ thực nhiều khi tình thế còn nguy hiểm, gian nan hơn cả trên chiến địa (Ảnh: 24h.com.vn

2. Người biết lúc nào có thể đánh, lúc nào không thể đánh thì sẽ thắng

Nguyên văn: Tri khả dĩ chiến dữ bất khả dĩ chiến giả, thắng (Tôn tử binh pháp – Mưu công thiên)


Tướng lĩnh có thể xem xét thời, cân nhắc thế, biết địch biết ta, trong chiến tranh giỏi áp dụng các chiến thuật cơ động, linh hoạt, có thể đánh thắng được thì mới đánh, không thể đánh thắng được thì không đánh, không bị tình cảm chi phối, không hành động mù quáng, như vậy sẽ tự khắc sẽ đánh thắng.

Trong cuộc sống, người biết tiến biết lùi, biết nhanh biết chậm, hiểu rõ thực hư, xét việc rõ ràng, tỉnh táo minh bạch, không cố chấp bảo thủ, mới đương đầu được với những tình thế hiểm hóc; nguy khốn nhất, mới có thể định tâm vững vàng trước thử thách, phong ba.

3. Kẻ giỏi dùng binh, tránh nhuệ khí địch, đánh khi địch mỏi mệt

Nguyên văn: Thiện dụng binh giả, tị kỳ nhuệ khí, kích kỳ đọa quy (Tôn tử binh pháp – Quân tranh thiên)


Tướng lĩnh giỏi chỉ huy tác chiến, phải biết tránh nhuệ khí của địch, đợi đến khi kẻ địch sa sút, mệt mỏi thì mới tấn công. V ề nguyên tắc, điều đó giống với sách lược “T ị thực tựu hư” (Tránh chỗ địch mạnh, tập trung binh lực, đánh chỗ sơ hở, binh lực mỏng ).


Cả hai đều nói rõ rằng, khi ta và địch thế lực tương đương, có thể nhượng bộ tạm thời để bảo toàn nhuệ khí, làm cho địch mệt mỏi chán nản, làm giảm ưu thế của địch, đợi khi thời cơ chín muồi, thì đánh địch đòn chí mạng.

Ảnh minh họa: ent.sina.com.cn

4. Đánh chỗ địch không phòng bị, đánh chỗ địch không ngờ tới

Nguyên văn: Công kỳ vô bị, xuất kỳ bất ý (Tôn Tử binh pháp – Kế thiên)


Nhân lúc kẻ địch không phòng bị mà tấn công, dùng phương thức kẻ địch không ngờ tới để tiến đánh. Tác chiến đánh địch, nên chọn nơi địch phòng bị mỏng nhất, lúc địch lơ là không để ý nhất. Khi địch không phòng bị, đột nhiên xuất kích, thì sẽ bất ngờ giành chiến thắng.


Cổ kim Đông Tây đã có rất nhiều trường hợp như vậy. Nhật Bản tập kích Trân Châu cảng thành công là một ví dụ. Hiện nay chiến thuật này đã áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác.

5. Biết địch và biết mình, trăm trận bất bại. Không biết địch chỉ biết mình, một thắng một thua. Không biết địch cũng không biết mình, đánh đâu thua đó

Nguyên văn: Tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi; bất tri bỉ tri kỷ, nhất thắng nhất phụ; bất tri bỉ bất tri kỷ, mỗi chiến tất đãi (Tôn Tử binh pháp – Mưu công thiên)

Đây là một trong những câu nói kinh điển nhất, được nhiều người biết đến nhất trong “Binh pháp Tôn Tử”. Khi đã hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu quân địch cũng như quân mình thì trăm trận trăm thắng, mãi mãi bất bại.

Đây là nguyên tắc chiến tranh nổi tiếng Đông Tây. Khi lâm chiến ắt phải hiểu rõ so sánh tương quan lực lượng giữa ta và đối phương, lấy cái mạnh của mình đánh cái yếu của địch. Khi chắc thắng thì đánh, không chắc thì không đánh.

Dựa theo tình hình quân địch thay đổi mà lựa chọn phương thức thích hợp nhất, thời cơ thích hợp nhất để tấn công. Vì vậy, tự nhiên sẽ đánh đâu thắng đó. Đồng thời nguyên tắc này vượt xa khỏi phạm vi chiến tranh, nó thích hợp áp dụng với tất cả các công việc khác.

Trong các lĩnh vực khác, việc “biết mình biết người” cũng vô cùng quan trọng. Khi đã hiểu rõ đối phương, đặc biệt hiểu rõ mình, thì mưu kế sáng tỏ, sách lược cũng rõ ràng. Không biết người, chỉ biết mình thì hoá thành tự phụ, biết người mà không biết mình lại hoá thành tự ti, chẳng biết người cũng chẳng biết mình thì chính là ngu tối vậy.

Biết người biết ta trăm trận trăm thắng (Ảnh: taici.org)

6. Phép dụng binh, hơn 10 lần thì bao vây, hơn 5 lần thì đánh, hơn 2 lần thì chia nhỏ ra đánh, ngang nhau thì có thể đánh, ít hơn thì có thể chạy trốn, không bằng thì có thể tránh

Nguyên văn: Dụng binh chi pháp, thập tắc vi chi, ngũ tắc công chi, bội tắc phân chi, địch tắc năng chiến chi, thiểu tắc năng đào chi, bất nhược tắc năng tị chi (Tôn Tử binh pháp – Mưu công thiên)


Phép dụng binh căn bản là căn cứ vào tình hình ta và địch mạnh yếu khác nhau mà lựa chọn phương châm khác nhau. Khi ta mạnh địch yếu thì tập trung ưu thế binh lực, bao vây, tấn công, tiêu diệt địch. Khi ta và địch xấp xỉ nhau, nên tìm cách phân tán lực lượng địch, tấn công quyết đoán, đánh bại địch.


Khi địch mạnh ta yếu, thì tránh giao chiến, có thể chạy được thì chạy, lựa chọn chiến thuật cơ động linh hoạt. Nếu không, hoặc là ngồi để tuột mất thời cơ, hoặc là mạo hiểm giao chiến, dẫn đến thất bại. Là nguyên tắc trong chiến tranh, câu này đến nay vẫn còn nguyên giá trị học tập theo.

Trước tình thế khó khăn, gian nan, khi bị đặt vào nơi hiểm địa, sống chết gang tấc cần phải tỉnh táo đánh giá tình hình, có thể tiến được thì tiến, nên lùi thì hãy lùi. “Địch” mà binh pháp nói cũng chính là thử thách khó khăn, chướng ngại cản đường người ta. Nếu có thể vượt qua thì ráng sức, nếu không vượt qua được thì tạm hoà hoãn, chờ thời, ấy cũng là biết rõ tình thế, liệu sức mình vậy.

7. Đưa vào nơi mất để mà còn, rơi vào chỗ chết để mà sống

Nguyên văn: Đầu chi vong địa nhiên hậu tồn, hạm chi tử địa nhi hậu sinh (Tôn Tử binh pháp – Cửu địa thiên)


Đưa quân vào chỗ chắc chắn chết, vào tình cảnh tuyệt vọng, thì trái lại có thể chuyển nguy thành an, giữ lại được, giành chiến thắng. Đây cũng là một phương pháp thần kì để giành chiến thắng.


Khi gặp tình huống nguy cấp, khi đã chỗ hiểm không còn đường rút, có thể đưa quân đến ranh giới sống chết, quân sĩ như con tốt sang sông, chỉ có thể tiến chứ không thể lùi. Để tìm được sinh tồn của bản thân, tất sẽ liều chết chiến đấu, như vậy trái lại có thể chuyển bại thành thắng.

Đây là chiến thuật là Hàn Tín đã sử dụng năm xưa để đánh bại 20 vạn quân Triệu trong trận Bối Thuỷ. Khi ấy, Hàn Tín chỉ có vỏn vẹn 3 vạn quân mã, lại phải chinh chiến xa nhà, hiện đã vượt sông, khó thể lùi lại.

Hàn Tín bày trận “bối thuỷ” (quay lưng ra sông), thách đánh quân Triệu, sau đó giả thua, toàn quân rút về bờ sông. Khi đến bờ sông, rơi vào đường cùng, quân sĩ hăng hái, chiến đấu liều chết. Đánh nhau nửa ngày, Quân Triệu dù đông vẫn không sao thắng được, bèn rút lui về. Trước đó, Hàn Tín đã mật sai 2 nghìn quân kỵ lẻn đến trại Triệu, đổi hết cờ xí thành cờ quân Hán. Quân Triệu về trại, tưởng trại đã mất, tinh thần hoảng loạn, lòng quân hoang mang, không đánh tự vỡ.

Khi ấy, Hàn Tín hợp binh, hai mặt giáp công, quân Triệu đại bại, 20 vạn quân như ong vỡ tổ. Đó là trận chiến lưu danh tên tuổi Hàn Tín vào lịch sử, là ví dụ kinh điển nhất cho chiến thuật “Đưa vào nơi mất để còn, rơi vào chỗ chết để sống”.

“Đưa vào nơi mất để còn, rơi vào chỗ chết để sống” (Ảnh: mgkizzia.com)

8. Trăm trận trăm thắng, không phải là tướng giỏi nhất trong những tướng giỏi. Không đánh mà khuất phục được địch, đó mới là tướng giỏi nhất trong những tướng giỏi.

Bách chiến bách thắng, phi thiện chi thiện giả dã; bất chiến nhi khuất nhân chi binh, thiện chi thiện giả dã (Tôn Tử binh pháp – Mưu công)


Câu này phản ánh nội dung quan trọng nhất trong quan niệm chiến tranh của Tôn Vũ. Ông cho rằng, mục đích của chiến tranh là “có thể giữ mình không tổn hại mà toàn thắng”.


Trăm trận trăm thắng thực ra đã rất khó làm được, cho dù toàn thắng đi chăng nữa, giết địch 1 vạn thì mình cũng phải mất 3 nghìn, chịu tổn thất rất lớn. Nếu có thể vận dụng mưu lược và các biện pháp ngoại giao giành thắng lợi, tức là “ Không đánh mà khuất phục quân địch ” mới là thượng sách.


Do đó ông nói: “Đánh địch tốt nhất là đánh bằng mưu kế, tiếp đến là đánh bằng ngoại giao, kế tiếp là đánh vào quân địch, thấp nhất là đánh vào thành trì địch”. ( Thượng binh phạt mưu, kỳ thứ phạt giao, kỳ thứ phạt binh, kỳ thứ công thành ).

Dù là một binh gia nổi tiếng, sáng tác nên bộ kinh điển về binh pháp nhưng Tôn Vũ thực chất không phải là người cuồng tín chiến tranh. Ông trái lại chỉ coi chiến tranh là biện pháp hạ sách nhất, động binh là chiến lược bất đắc dĩ phải dùng. Binh chinh thiên hạ chỉ là một loại phương tiện chứ không phải mục đích. Trái lại, an dân, yên định xã tắc mới chính là mục đích cao cả nhất của chiến tranh.

Cũng như vậy, đấu tranh, giành giật không phải là phương tiện chủ đạo để duy trì sự sống. Nhiều người cho rằng cuộc sống này là một cuộc đấu tranh sinh tồn, mạnh được yếu thua, cá lớn nuốt cá bé. Thử suy nghĩ một chút, nếu xã hội loài người chỉ toàn là tranh đấu hơn thua như thế chẳng phải cũng chẳng khác là mấy so với thế giới của động vật sao?

Con người sinh ra là có thiện tính, vốn đã mang sẵn trong mình những điều nhân nghĩa, thuần thiện. Quan hệ giữa người với người không phải xây dựng nên từ những cuộc chiến tranh mà chính từ sự bao dung, nhân ái, không phải từ gươm đao mà là từ những bông hồng, không phải từ khói lửa mà là từ những cánh chim bồ câu hoà bình.


Nhờ khả năng xoay chuyển tình thế cuộc chiến, Tôn Tử có khả năng đánh thắng quân địch mà không cần tiêu tốn quá nhiều quân sĩ hay chí ít là chiến thắng dễ dàng với những binh pháp mà ông đề ra.

Trong chiến tranh, các nhà cầm quân chỉ ra chiến trường khi họ chắc chắn rằng mình sẽ giành được phần thắng

Chiến thuật quân sự giống như nước, nước chảy từ chỗ cao xuống chỗ trũng. Trong chiến tranh cũng vậy, cách tốt nhất để giành thắng lợi là tránh những điểm mạnh và tấn công những điểm yếu của quân thù

Những lời dạy của Tôn Tử không chỉ được áp dụng trên chiến trường mà còn được vận dụng nhiều trong mọi lĩnh vực của cuộc sống từ knh doanh, trau dồi bản thân cho tới giảm cân..., giúp con người đạt được mục đích của mình một cách nhanh chóng và dễ dàng.

Hãy cùng xem chúng ta có thể áp dụng Binh pháp Tôn Tử vào trong cuộc sống hàng ngày như thế nào?


Đấu tranh để cải thiện thói quen

Thông thường, con người luôn phát sinh ra những thói quen mới bởi vì họ luôn cố gắng đạt được những mục tiêu mới nên cần có những thói quen phù hợp để có thể đạt được mục đích này. Để có thể thành công trong cuộc sống, con người cần tạo lập những thói quen tốt cho mình. Chính vì vậy, ai cũng cần chiến đấu hết mình để chống lại những thói quen xấu tưởng chừng như khó bỏ nhất.

Chẳng hạn:

- Chúng ta cố gắng áp dụng chế độ ăn kiêng hà khắc ngay khi đang đi ăn tối cùng bạn bè.

- Chúng ta cố gắng viết sách khi xung quanh rất ồn ào.

- Chúng ta cố gắng ăn uống lành mạnh khi xung quanh có rất nhiều kẹo ngọt.

- Chúng ta cố gắng làm bài tập vê nhà khi TV đang mở.

- Chúng ta cố gắng tập trung khi sử dụng điện thoại thông minh được cài đặt sẵn nhiều ứng dụng xem phim, nghe nhạc, chơi game...

Khi chúng ta thất bại trong quá trình hình thành những thói quen tốt và không đạt được mục tiêu, chúng ta tự trách bản thân vẫn chưa thực sự muốn thành công, vẫn chưa chiến thắng được bản thân. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, thất bại không phải là do thiếu ý chí mà là do hoặch định chiến lược chưa đúng đắn.

Các nhà chiến lược quân sự tên tuổi bắt đầu tạo dựng danh tiếng của mình bằng cách giành chiến thắng trong những trận chiến đơn giản và dần dần cải thiện vị thế bản thân. Họ chờ cho tới khi kẻ địch suy yếu hoặc gặp khó khăn thì bắt đầu tấn công tổng lực. Tại sao phải chiến đầu trong khi đối phương đã chuẩn bị kỹ càng và khả năng giành chiến thắng của bản thân mình không cao? Tương tự, tại sao phải hình thành những thói quen mới khi điều kiện xung quanh gây khó khăn cho bản thân.

Tôn Tử không bao giờ xuất quân khi gặp phải điều kiện bất lợi, ông cũng không tấn công vào điểm mạnh của đối phương. Tương tự như vậy, chúng ta nên cải thiện bản thân từ những điều nhỏ nhặt, đơn giản nhất rồi mới dần dần hình thành thói quen lớn từ những thói quen nhỏ và trở thành một con người hoàn thiện hơn để có thể vươn tới những mục tiêu lớn lao hơn trong cuộc sống.


Tôn Tử, bậc thầy của những thói quen

Hãy vận dụng những lời dạy của Tôn Tử để hình thành những thói quen mới tốt hơn.


- Hình thành những thói quen dễ duy trì

Trong binh pháp của mình, Tôn Tử cho rằng chúng ta chỉ chắc chắn giành phần thắng trên chiến trường nếu chỉ cho binh lính tấn công vào những vị trí không được phòng thủ. Việc tập trung vào điểm yếu của kẻ địch sẽ giúp giảm được đáng kể thiệt hại về quân số, dễ dàng giành thắng lợi đồng thời có thể đẩy cao sĩ khí binh lính.


Trong cuộc sống cũng vậy, chúng ta chỉ có thể hình thành những thói quen tốt nếu đó là những thói quen bạn có thể duy trì. Việc tập trung hình thành thói quen khó duy trì sẽ khiến chúng ta khó có thể thay đổi để đáp ứng được, mang đến nhiều ảnh hưởng cho bản thân và thường không đạt được mục đích đề ra khiến bản thân nhụt chí.


- Biết rõ thời điểm


Tôn Tử từng viết rằng: "Ta sẽ chiến thắng nếu biết khi nào nên đánh và khi nào không nên đánh" . Có những trận đánh mà tỷ lệ bại trận cao thì tốt nhất không nên ra quân mà nên dồn lực cho những trận chiến có khả năng thắng cao hơn để bảo toàn quân số. Điểm mấu chốt là phải chọn được thời điểm thích hợp và chỉ hành động khi cần thiết.

Trong cuộc sống, thành công sẽ đến đối với những người biết chọn việc nào nên làm trước và việc nào nên làm sau. Nếu quá tham lam thực hiện nhiều việc cùng một lúc thì rốt cục cũng chỉ chuốc lấy thất bại mà thôi.


- Khi gặp khó khăn thì "chuồn" là thượng sách

Theo quan điểm của Tôn Tử, một vị tướng tài giỏi là người biết tránh khi quân địch đang mạnh cả về lực lượng cũng như nhuệ khí nhưng sẽ tấn công tức thì khi quân địch rệu rã.

Trong cuộc sống cũng vậy, một người thông minh thì cần tránh những nơi có thể khuếch đại thói quen xấu, thay vào đó, cần loại bỏ những thói quen này ngay khi có cơ hội.

Để có thể hình thành những thói quen tốt, cải thiện thói quen xấu không phải là chuyện một sớm, một chiều. Bạn có đạt được thành công hay không là do chiến lược chứ không đơn giản chỉ là ước muốn và ý chí.

Nếu muốn đọc sách thì đừng ngồi trong phòng có TV, máy nghe nhạc, máy chơi game. Thay vào đó, hãy chuyển đến một căn phòng yên tĩnh hơn. Nếu đang thừa cân thì đừng cố gắng áp dụng các chương trình tập luyện dành cho các vận động viên mà hãy thay đổi khẩu phần ăn của mình một cách từ từ và tập luyện những động tác đơn giản nhất.

Tóm lại, để thành công, hãy hình thành những thói quen tốt dễ thực hiện nhất, hãy chiến thắng những trận chiến đơn giản nhất trước tiên.

(Hình ảnh: Qua kor.theasian.asia)

Sự ảnh hưởng sâu rộng của “Binh pháp Tôn Tử”

Bộ binh thư này không chỉ là sách gối đầu giường của nhiều lão tướng thời xưa nhằm thấu hiểu nghệ thuật chiến trường, mà còn là cuốn sách yêu thích của rất nhiều doanh nhân nổi tiếng trên thế giới thời nay. Hơn nữa, những bài học của Tôn Tử còn có giá trị ứng dụng rất cao trong cuộc sống, dù đã trải qua một thời gian rất dài. Đặc biệt, các doanh nhân người Nhật Bản rất thích nghiên cứu những trí tuệ được ẩn chứa trong “Binh pháp Tôn Tử”.

Ở Nhật Bản, “Binh pháp Tôn Tử” có thể được đánh giá là “trường thịnh mãi không suy”. Nó có ảnh hưởng sâu rộng đến người dân Nhật Bản. Vậy vì sao “Binh pháp Tôn Tử” là bộ binh pháp xuất sinh vào thời chư hầu cắt cứ, thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc chiến tranh không ngừng ở Trung Hoa nhưng lại ảnh hưởng sâu rộng ở Nhật Bản?


Các nhà nghiên cứu lịch sử Trung Quốc của Nhật Bản phân tích rằng: Trong xã hội kinh doanh Nhật Bản ngày nay, mỗi cá nhân và xí nghiệp đều cạnh tranh gay gắt mà những tư tưởng, chiến lược của Tôn Tử là siêu việt thời không, biên giới. Bởi vậy mà nhiều doanh nhân Nhật Bản đều muốn linh hoạt vận dụng những trí tuệ này. Tuy nhiên, điều họ quan tâm không phải chỉ là “phương pháp chiến thắng” mà họ tôn trọng đạo lý mà Tôn Tử đề xướng “Không chiến mà thắng mới là cảnh giới cao nhất của binh gia” . Chính tư tưởng này khiến nhiều nhà kinh doanh mềm dẻo hơn, biết tiến lui linh hoạt hơn.

Hơn nữa, một quyết định của người kinh doanh có ảnh hưởng đến mấy ngàn, thậm chí mấy vạn công nhân cùng với tiền đồ tương lai của xí nghệp. Cho nên, để ra được một quyết định trọng đại họ không thể không cân nhắc, do dự. Lúc này, rất nhiều người kinh doanh tìm kiếm linh cảm và trí tuệ trong “Binh pháp Tôn Tử.”

“Không đánh mà thắng” mới là cảnh giới cao nhất

(Hình ảnh: Qua pinterest)


1. “Binh vô thường thế, thủy vô thường hình, năng nhân địch biến hóa nhi thủ thắng giả, vị chi thần.” ý nói, dụng binh tác chiến phải giống như nước chảy, không có hình thức cố định, có thể căn cứ vào tình hình biến hóa của địch mà giành thắng lợi, đây cũng được gọi là “dụng binh như Thần”.

Tôn Tử cho rằng, tình thế trên chiến trường thay đổi khôn lường, không nên câu nệ vào bất kỳ một hình thức tác chiến nào, cũng giống như nước vốn không có hình thái cố định, rót vào bình tròn thì nước hình tròn, vào bình vuông thì nước hình vuông. Trong cuộc sống cũng vậy, nhiều khi tình thế còn nguy hiểm, gian nan hơn cả trên chiến địa. Người cơ trí, linh hoạt, chủ động ứng phó, không máy móc giáo điều, rập khuôn cách cũ mới có thể thành công.


2. “Tri khả dĩ chiến dữ bất khả dĩ chiến giả, thắng.” , ý nói người làm tướng mà biết lúc nào, kẻ địch nào có thể đánh và không thể đánh thì có thể thắng trận.

Trong cuộc sống, người biết tiến biết lùi, biết nhanh biết chậm, hiểu rõ thực hư, xét việc rõ ràng, tỉnh táo minh bạch, không cố chấp bảo thủ, mới đương đầu được với những tình thế hiểm hóc; nguy khốn nhất, mới có thể định tâm vững vàng trước thử thách, phong ba.


3. “Công kì vô bị, xuất kì bất ý.” ý nói, tấn công nhân lúc kẻ địch không có phòng bị, dùng phương thức tấn công kẻ địch không ngờ tới thì có thể thắng trận.


4. “Tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi.” ý nói biết địch, biết ta thì trăm trận cũng không gặp nguy. Tôn Tử giảng: Biết địch biết ta thì trăm trận không nguy, biết ta mà không biết địch thì trận thắng trận bại, không biết địch không biết ta thì trận nào cũng bại.

Trong cuộc sống, việc “biết mình biết người” là vô cùng quan trọng. Khi đã hiểu rõ đối phương, hiểu rõ mình thì mưu kế mới sáng tỏ, sách lược cũng rõ ràng. Không biết người, chỉ biết mình thì hoá thành tự phụ, biết người mà không biết mình lại hoá thành tự ti, không biết người cũng không biết mình thì chính là ngu tối.


5. “Phu vị chiến nhi miếu toán thắng giả, đắc toán đa dã. Vị chiến nhi miếu toán bất thắng giả, đắc toán thiểu dã” ý nói, lẽ thường, trước khi bắt đầu chiến tranh mà nhắm chiến thắng, là do kế hoạch mưu tính được chuẩn bị chu đáo; trước khi bắt đầu chiến tranh mà nhắm không thắng, là do kế hoạch không chuẩn bị cẩn thận.

Trong cuộc sống cũng vậy, phàm là việc gì, trước khi thực thi đều cần phải phân tích chặt chẽ,  nắm rõ về hoàn cảnh, chuẩn bị phương án kỹ càng, tránh làm một cách qua loa thì mới có cơ hội đạt được kết quả mong muốn.


6. “Bách chiến bách thắng, phi thiện chi thiện giả dã; bất chiến nhi khuất nhân chi binh, thiện chi thiện giả dã” , ý nói đánh đâu thắng đó không được gọi là cao minh nhất, không thông qua chiến tranh mà khiến kẻ địch đầu hàng mới là cảnh giới cao nhất của binh gia. Đây là câu nói phản ánh nội dung quan trọng nhất trong tư tưởng binh gia của Tôn Tử. Tôn Tử chỉ coi chiến tranh là biện pháp hạ sách nhất, động binh là chiến lược bất đắc dĩ phải dùng mà thôi.

Tôn Tử nói: Trong phép dùng binh, có thể khiến cho toàn bộ nước địch đầu hàng là thượng sách, đánh tan tành nước ấy chỉ là thứ sách. Có thể khiến toàn quân đội địch đầu hàng là thượng sách, đánh tan tành quân đội địch chỉ là thứ sách. Có thể khiến cả đơn vị địch đầu hàng là thượng sách, phá vỡ đơn vị đó chỉ là thứ sách. Có thể khiến tất cả binh lính địch đầu hàng là thượng sách, đánh giết tất cả chỉ là thứ sách. Có thể khiến toàn bộ quân ngũ đầu hàng là thượng sách, phá vỡ quân ngũ của địch chỉ là thứ sách. Cho nên, để đánh thắng quân địch, tài trí nhất là biết dùng mưu, thấp hơn thì dùng các biện pháp ngoại giao, thấp hơn nữa là dùng vũ lực, hạ sách nhất mới phải đánh.

Theo Tôn Tử, xem ra, chỉ cần chuẩn bị ổn thỏa các phương diện, có lực lượng áp đảo đối phương, đặc biệt là khiến đối phương nhận thức được rằng một khi chiến sự xảy ra thì đối phương nhất định thất bại là đã có thể thắng. Cho nên, theo Tôn Tử, việc phải dùng đến giao chiến để khiến đối phương khuất phục không phải là mục đích. Trong binh gia hay trong cuộc sống cũng vậy, đây mới là cảnh giới cao nhất, là thắng lợi hoàn mỹ nhất.

Là cuốn sách quân sự còn tồn tại sớm nhất ở Trung Quốc, "Binh pháp Tôn tử" được biết đến như là "Bộ luật khoa học quân sự kinh điển".

Tác giả Hoa Sam trong cuốn sách mới "Hoa Sam giảng thấu Tôn từ binh pháp" thông qua 155 ví dụ kinh điển đã phân tích và chỉ ra ý nghĩa ban đầu của của cuốn "Binh pháp Tôn tử".

Người bình thường có thể học được gì từ "Binh pháp tôn tử"?

1. "Kế lược" (mưu lược) không phải là "âm mưu quỷ kế" mà là "kế toán" (tính toán kĩ càng)


"Binh pháp Tôn tử": "Cố kinh chi dĩ ngũ sự, hiệu chi dĩ kế nhi sách kì tình: nhất nhật đạo, nhị nguyệt thiên, tam nhật địa, tứ nhật tướng, ngũ nhật pháp."

Không biết từ bao giờ, nhiều người gộp "36 kế" với "Binh pháp Tôn tử" vào làm một, đồng thời xem "binh pháp đơn thuần" trở thành "âm mưu quỷ kế".

Trong "Binh pháp tôn tử", "kế" là "kế" trong "kế toán", chứ không phải "kế" trong "âm mưu quỷ kế", là tính toán một cách toàn diện và chính xác sự khác biệt giữa sức mạnh của kẻ địch và ta, thay vì sử dụng âm mưu quỷ quyệt.

Cái gọi là tính toán là liệt kê các hạng mục công việc cần thiết trước chiến tranh, đứng từ phương diện thực lực để phán đoán khả năng chiến thắng và tổn thất, từ đó quyết định xem trận này có đánh được hay không. Biện pháp này tương đương với phân tích "SWOT" trong quản lý hiện đại, so sánh các lợi thế, bất lợi của hai bên, cũng như các cơ hội và mối đe dọa tiềm ẩn.

Chúng ta có thể sử dụng "kế" này trong công việc và cuộc sống. Trước khi bắt đầu làm một việc gì đó, hãy thu thập thông tin, phân tích và chuẩn bị thật cẩn thận. Hãy phân tích trước, xác định điểm mạnh và điểm yếu của bản thân, xác định các cơ hội, các mối đe dọa tiềm ẩn và luôn trong tư thế sẵn sàng ứng phó.

Cuốn "Binh pháp Tôn tử"

2. "Dĩ chính hợp, dĩ kỳ thắng": đời người có át chủ bài, mới có thể nắm chắc chìa khóa thành công.

"Binh pháp Tôn tử: "Phàm chiến giả, dĩ chính hợp, dĩ kỳ thắng."

Hoa Sam cho rằng "kỳ" ở đây có nghĩa là "bộ phận phụ", có nghĩa là lúc ta và địch giao chiến, luôn phải chuẩn bị ít nhất là một cánh quân phụ làm binh lực, đây chính là "kỳ binh", những "kỳ binh" này có thể gây "bất ngờ" vào thời điểm quan trọng, làm gián đoạn việc triển khai lực lượng của kẻ thù, và là chìa khóa thành công, là át chủ bài của quân đội.

Đây là nguyên tắc "phân chiến" cơ bản trong chiến tranh.

Khi chiến đấu, bạn nên chuẩn bị "kỳ binh" làm át chủ bài, trong công việc và cuộc sống cũng vậy, luôn phải cất giữ cho mình một con át chủ bài, chính là một "kỹ năng" nổi bật nào đó bên cạnh khả năng làm việc cơ bản.

Khả năng làm việc của đồng nghiệp A. chỉ ở mức trung bình, nhưng luôn được lãnh đạo xem trọng, đó là bởi khả năng viết PPT của anh ấy vô cùng xuất sắc, từ công việc báo cáo nội bộ, báo cáo tóm tắt đến PPT đấu thầu bên ngoài, A. luôn làm rất tốt. Chính vì vậy mà ngay cả khi hiệu suất làm việc không cao, nhưng mỗi lần tăng lương đều không thiếu tên anh ấy.

Ở nơi có tính cạnh tranh cao không kém gì chiến trường như nơi làm việc, ai cũng nên có cho mình ít nhất một kỹ năng, như những lá bài của riêng mình, ít nhất là để đảm bảo bạn sẽ không bị hoang mang hay mất phương hướng khi có sự thay đổi xảy ra.

3. Đừng luôn "mơ mộng" lấy yêu thắng mạnh, mà phải nghĩ cách làm sao để mình trở nên mạnh hơn

Tôn tử nói: "Cổ chi thiện chiến giả, vô tri danh, vô dũng công". Ông cho rằng thứ mà binh pháp thực sự theo đuổi không phải là thông qua âm mưu quỷ kế, lấy ít thắng nhiều, có được tiếng thơm ngàn năm, mà là làm sao để có thể mạnh hơn gấp 10 lần kẻ địch, sau đó khiến kẻ thù cảm thấy bị đe dọa mà rút lui.

Trong công việc cũng vậy, nhiều người hay có suy nghĩ "làm sao để vượt qua đồng nghiệp, làm sao để đánh bại đối thủ" mà quên mất rằng phải đi nâng cao năng lực của bản thân, vì vậy, mãi mãi chỉ đứng sau lưng người khác.

Giống như Nokia và Motorola, chỉ nhìn chăm chăm cạnh tranh nhau, trong vô thức đã từ bỏ nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ, cuối cùng đã bị đánh bại bởi điện thoại thông minh.

Cách hay nhất để thành công tại nơi làm việc không phải là đánh bại bao nhiều người, mà là tạo cho mình một sự "tồn tại mạnh mẽ", trở thành một tài năng không thể thay thế, trở thành chuẩn mực cho ngành công nghiệp.


4. "Biết người biết ta": mấu chốt nằm ở "biết ta"

"Binh pháp Tôn tử: "Tri kỉ tri bỉ, bách chiến bất đãi; bất tri bỉ nhi tri kỉ, nhất thắng nhất phụ; bất tri bỉ, bất tri kỉ, mỗi chiến bất đãi." (biết người biết ta, trăm trận trăm thắng, biết ta không biết người, 50:50; không biết người, không biết ta, trận nào cũng thua.)

"Biết người biết ta" là câu nói được biết đến nhiều nhất trong "Binh pháp Tôn tử". Nhưng chúng ta lại thường chỉ chú ý tới "biết người" mà quên mất phải "biết ta".

Đôi khi, chỉ tập trung vào thông tin của đối thủ và bỏ bê bản thân, chiến lược nghĩ ra chưa chắc đã phù hợp. Hoa Sam cho rằng biết ta không biết người, tỷ lệ chiến thắng ít nhất là 80%. Bất kể người khác thế nào, bạn cứ là chính mình, bất kể bên kia là ai, bạn cứ chuẩn bị thật tốt, xác suất chiến thắng sẽ tăng lên rất nhiều.

Cứ quản cho tốt bản thân mình, bản thân mạnh mẽ rồi, chờ cơ hội xuất hiện, đợi đến khi có thể nắm chắc tình thế, ngay lập tức sẽ "nhất chiến nhất thắng".

Trong làn sóng công nghệ Internet như hiện nay, những kẻ mạnh mẽ đứng nơi đầu gió, một khi nắm bắt được cơ hội sẽ lập tức có thể thuận theo chiều gió, còn những người luôn trong tình trạng chưa sẵn sàng, dù có đứng nơi đầu gió cũng chỉ có thể xoay theo gió được một vòng rồi sẽ bị cuốn đi mất.

Bất cứ khi nào, chỉ cần ta biết rõ mình, khiến bản thân trở nên mạnh mẽ hơn, ta mới có thể nắm bắt được cơ hội, có được thành công.


5. Học cách chờ đợi, học cách nhẫn nại

"Binh pháp Tôn tử: "thắng khả tri, nhi bất khả vi."

"Binh pháp Tôn tử" nói tới nhiều nhất đó chính là "chờ đợi". Trong nhiều trường hợp, "chờ đợi" chính là sách lược tốt nhất. Nhưng đôi khi, nhiều người lại cho rằng chờ đợi, không có hành động là không thể chấp nhận được.

Theo đuổi công việc và cuộc sống hiệu suất cao khiến nhiều người trong chúng ta đã trở nên mệt mỏi và lo lắng.

Khát vọng thành công của chúng ta là "phất lên sau một đêm", muốn bỏ ra ít nỗ lực và thời gian, muốn công ty hôm nay thành lập, ngày mai có thể lên sàn.

Theo đuổi hiệu quả cao khiến nhiều người trở nên lo lắng, không hiểu được sự kiên nhẫn, không biết chờ đợi, họ không biết rằng sức mạnh phải được tích lũy từng chút từng chút một.

Đôi khi, chúng ta chỉ nhìn thấy hào quang của người khác, mà không thể thấy được những nỗ lực mà họ bỏ ra. Không có thành công nào đi kèm với sự tình cờ. Thành công là chịu đựng sự cô đơn, vất vả.

Chúng ta ở nơi làm việc, khi mới vào làm, lúc nào cũng chỉ muốn được thăng chức và tăng lương, nhưng lại không hiểu được ra rằng khả năng của bản thân căn bản là không đáp ứng được yêu cầu. Vì vậy, trong quá trình chờ đợi và nhẫn nại, hãy không ngừng cải thiện bản thân và tích lũy sức mạnh, cho tới một ngày khi bạn mạnh mẽ rồi, thành công tự nhiên sẽ tìm đến.

Chia sẻ Facebook